Waarom je er bij een renovatie al aan denkt
Een drempel wegwerken, de douche verbreden of een wand verstevigen voor een handgreep: het is allemaal eenvoudiger als de badkamer toch al openligt. Achteraf betekent elke aanpassing opnieuw breken.
De Vlaamse overheid erkent zulke ingrepen als aanpassingen aan het ouder worden. De werkenlijst van de aanpassingspremie noemt onder meer het wegwerken van hinderlijke drempels, het wegwerken van niveauverschillen op de woonverdieping, het vergroten of functioneel herschikken van sanitaire lokalen, een aangepaste badkamer en toilet, en handgrepen en steunmiddelen. Woont er nog geen 65-plusser in huis, dan kom je voor die premie niet in aanmerking, maar een drempelvrije badkamer kan je later wel een tweede verbouwing besparen.
Richtwaarden voor een toegankelijke douche
Het Handboek Toegankelijkheid Publieke Gebouwen geeft maten voor een douche die bruikbaar is voor mensen met een beperking. Het is geschreven voor publieke gebouwen, dus voor je woning zijn dit richtwaarden, geen verplichtingen.
| Onderdeel | Richtwaarde |
|---|---|
| Douchezone | best minimaal 120 × 120 cm, drempelloos aansluitend op de vloer |
| Helling van de douchezone | maximaal 2%, voor de afwatering |
| Vloer | antislipmateriaal |
| Vrije ruimte naast het douchezitje | minimaal 90 cm |
| Vrije ruimte voor het douchezitje | minimaal 120 cm |
| Opklapbaar douchezitje | 40 cm breed, 45 cm diep, zithoogte 50 cm; as op 45 cm uit de hoek |
| Douchekraan | hoogstens 55 cm uit de hoek; hendelkraan, thermostatisch |
| Douchekop | op een glijstang |
| Steun | vaste beugels op de wanden of opklapbare armleuningen |
| Draairuimte | minstens één vrije draairuimte |
Uit het Handboek Toegankelijkheid Publieke Gebouwen, rubriek douche, geraadpleegd op 17 september 2026.
Wat je vandaag al kunt voorzien
Je hoeft vandaag geen badkamer te bouwen die eruitziet als een zorgruimte. Een paar keuzes houden de deur open voor later: een inloopdouche zonder drempel, een douchezone die groot genoeg is voor een zitje, slipvaste vloertegels, een thermostaatkraan en een douchekop op een glijstang.
Bespreek ook met de vakspecialist of de wanden rond douche en toilet stevig genoeg zijn om later beugels of een opklapbaar zitje te bevestigen, en of de badkamerdeur breed genoeg is. De werkenlijst van de aanpassingspremie noemt het aanpassen van deuropeningen en gangbreedtes eveneens als aanpassing.
De Vlaamse aanpassingspremie voor 65-plussers
De Vlaamse aanpassingspremie is bedoeld voor woningen die aangepast worden aan de noden van het ouder worden. De aanvrager, zijn partner of een inwonend gezinslid moet minstens 65 jaar zijn op de datum van de aanvraag, met of zonder handicap. Aanvragen kunnen onder meer de 65-plusser die eigenaar-bewoner is, een 65-plusser die huurt met een huurovereenkomst van minstens drie jaar, of een eigenaar-bewoner die de woning aanpast voor een inwonende 65-plusser uit de familie tot de tweede graad.
De premie is per categorie van werken de helft van de goedgekeurde facturen, btw inbegrepen, naar beneden afgerond op een tiental, met hoogstens € 1.250 per categorie. Het totaal van de facturen bedraagt minimaal € 1.200 inclusief btw, en geen factuur is ouder dan twee jaar. De overheid geeft zelf het voorbeeld van een badkamer van € 6.000: de premie is dan € 1.250. Elke categorie kan maar één keer per tien jaar aangevraagd worden.
Voor aanvragen in 2026 geldt een inkomensgrens van € 39.300 voor één 65-plusser zonder persoon ten laste, en € 55.010 met één persoon ten laste of voor twee aanvragers, telkens verhoogd met € 4.410 per (bijkomende) persoon ten laste. De woning moet in het Vlaamse Gewest liggen en de hoofdverblijfplaats van de 65-plusser zijn.
Zo verloopt de aanvraag van de aanpassingspremie
Eerst de werken
De premie vraag je pas aan na de uitvoering van de werken. Werk je zelf, bewaar dan de bewijzen van je materiaalaankopen met de nodige gegevens.
Papieren formulier
Je vult het papieren aanvraagformulier van Wonen in Vlaanderen in; een aanvraag die je enkel mailt, wordt niet aanvaard.
Beslissing
Bij een volledig dossier volgt een beslissing binnen de drie maanden. Ben je het niet eens, dan kun je binnen een maand aangetekend beroep aantekenen.
Uitbetaling
De premie wordt uitbetaald drie maanden na een positieve beslissing. Met vragen kun je gratis bellen naar 1700.
Combineren met Mijn VerbouwPremie
De aanpassingspremie kan samen met Mijn VerbouwPremie, maar nooit voor één en dezelfde factuur, of een stuk ervan. De overheid geeft zelf een voorbeeld: de leidingen via Mijn VerbouwPremie, het bad, de douche of het aangepaste toilet via de aanpassingspremie. Let op: de sanitaire categorie van Mijn VerbouwPremie staat enkel open voor inkomenscategorie 3 en 4. Laat de vakspecialist beide soorten werk daarom apart factureren.
Jonger dan 65 met een handicap: het VAPH
Wie door het VAPH erkend is als persoon met een handicap, jonger was dan 65 bij de eerste aanvraag en in Vlaanderen of Brussel woont, kan een tegemoetkoming vragen voor aanpassingen in de badkamer. Belangrijk: bij het VAPH komt de aanvraag vóór de aankoop, niet erna. Het komt enkel tussen in de meerkosten tegenover wat iemand zonder handicap in dezelfde situatie zou uitgeven.
De refertelijst van het VAPH vermeldt voor het herinrichten van een bestaande badkamer onder meer € 3.206,42 als refertebedrag voor een inloopdouche met afbraakwerken, € 961,92 voor een aangepast toilet en € 769,54 voor een onderrijdbare wastafel, telkens met afbraakwerken. Bij de aanvraag horen een motivatieverslag en een plan of schets met maten. Advies vind je bij de dienst maatschappelijk werk van je ziekenfonds of bij een ergotherapeut.
Provincie en gemeente
Sommige provincies en gemeenten hebben een eigen premie. De provincie Vlaams-Brabant geeft een aanpassingspremie van 50% tot 75% van de kostprijs, met een maximum van € 2.500, voor 65-plussers of personen met een erkende handicap, onder meer voor het aanpassen van een badkamer of wc. De provincieraad besliste die premie stop te zetten vanaf 1 januari 2027; nieuwe aanvragen kunnen nog tot 31 december 2026.
Stad Ninove legt 30% bij bovenop het bedrag dat Vlaanderen voor de aanpassingspremie toekent, als de Vlaamse premie eerst goedgekeurd is. Kijk dus ook bij je eigen gemeente en provincie wat er bestaat.
Een badkamer voor later: checklist
- Een douche zonder drempel, groot genoeg voor een zitje
- Slipvaste vloertegels, ook buiten de douchezone
- Een thermostatische hendelkraan en een douchekop op een glijstang
- Wanden die stevig genoeg zijn voor beugels of een opklapbaar zitje
- Een brede deur en vrije draairuimte
- Leidingwerk en aanpassingen apart gefactureerd, voor de premies
- Bij het VAPH: eerst aanvragen, dan pas kopen
Veelgestelde vragen
Kan ik de aanpassingspremie krijgen als ik zelf jonger ben dan 65?
Ja, als je partner of een inwonend gezinslid op de datum van de aanvraag minstens 65 is, en jullie aan de andere voorwaarden en inkomensgrenzen voldoen. Wie jonger is en een handicap heeft, kan eventueel bij het VAPH terecht.
Moet ik de premie aanvragen voor ik begin?
Voor de Vlaamse aanpassingspremie niet: die vraag je pas aan na de werken, met de facturen. Bij het VAPH is de volgorde net andersom: eerst aanvragen, pas daarna kopen.
Zijn de maten uit het Handboek Toegankelijkheid verplicht in mijn woning?
Nee. Het handboek is geschreven voor publieke gebouwen. Voor een woning zijn de maten een bruikbare richtwaarde. Heb je een concrete zorgvraag, laat je dan adviseren door een ergotherapeut.
Bronnen
- Handboek Toegankelijkheid Publieke Gebouwen – Douche
- Vlaanderen.be – Vlaamse aanpassingspremie
- Vlaanderen.be – Welke werken komen in aanmerking voor de aanpassingspremie?
- Vlaanderen.be – Hoeveel bedraagt de Vlaamse aanpassingspremie?
- Vlaanderen.be – Voor wie is de Vlaamse aanpassingspremie?
- Vlaanderen.be – Hoe de Vlaamse aanpassingspremie aanvragen?
- VAPH – Hulpmiddelen aanvragen
- VAPH – Welke hulpmiddelen
- Hulpmiddeleninfo – Refertelijst VAPH: inloopdouche en afbraakwerken
- Hulpmiddeleninfo – Refertelijst VAPH: aangepast toilet
- Hulpmiddeleninfo – Refertelijst VAPH: onderrijdbare wastafel
- Vlaams Expertisepunt Mantelzorg – Hulpmiddelen en woningaanpassingen
- Provincie Vlaams-Brabant – Aanpassingspremie
- Stad Ninove – Gemeentelijke huisvestingspremies
- Vlaanderen.be – Mijn VerbouwPremie voor voorbereidingswerken sanitair en elektriciteit
Geraadpleegd op 17 september 2026. Voorwaarden en bedragen kunnen wijzigen; controleer ze opnieuw vlak voor je werken start.
